Eski Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti: Satılan 128 değil, 140 milyar dolardı

2001 krizinde Merkez Bankası Başkanı olan Süreyya Serdengeçti, satılan doların ‘128 milyar dolar tartışmalarına’ ilişkin, “Satılan 128 yok, 140 milyar dolardı. Yarısı şirketlere gitti. 73 milyar dolar civarında. 200 milyar dolar borçları vardı 124 milyar dolara indir” diye konuştu. Enflasyon rakamlarına da değinen Serdengeçti, yüzde 4’e düşmeden sürdürülebilir çoğalma olamayacağını söyledi.

Eski Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti: Satılan 128 değil, 140 milyar dolardı

Türkiye’de 2001 krizinde Merkez Bankası Başkanlığı görevine getirilen Süreyya Serdengeçti, katıldığı Türkiye Sosyal Hesaplı Siyasal Araştırmalar Vakfı’nın (TÜSES) toplantısında ekonomi gündemine dair değerlendirmelerde bulundu. Serdengeçti, ‘128 milyar dolar’ tartışmalarına ilişkin konuşarak, faiz, enflasyon ve çoğalma başta almak üzere Türkiye’nin ekonomisine ilişkin önemli talimat yaptı.

Cumhuriyet’ten Jale Özgentürk’ün haberine göre, “Enflasyon ile çoğalma ilişkisi anlaşılmak istenmiyor. Enflasyon yüzde 4’e inmeden sürdürülebilir çoğalma olmaz. Kendimizi aldatmayalım” diyen Serdengeçti, atılan 6 sıfırdan birinin döndüğünü açıkladı.

Enflasyon konusunda 20 yıl önceki koşullara dönülmekte olduğunu bildiren Serdengeçti, son üç yılda enflasyonda açıklanan tahminlerin her zaman yukarı yöne revize edildiğini söyledi.

2021’de ilk olarak kayıtlı 5.4 tahmininin 18.4’e revize edildiğini şu anda ise enflasyonun 19.9 olduğunu andıran Serdengeçti, şunları söyledi:

İNANDIRICILIK SORUNU VAR

“Hedefler tutmuyor. Yalnızca bu tabloya bakarak tipik bir Merkez Bankacı bir tek şey görür. Burada bir kredibilite sorunu var. İnandırıcılık sorunu oluşmuş. Politika faizini düşürüyorsunuz. Ne için düşer kısa vadeli faizlerin genel düzeyi düşsün diye. Yüzde 15’e düşürdüğünüz faizlerin genel düzeyi aşağı inmiyor hatta bazen yukarı gidiyor. Çok önemli bir sorunla aleyhinde karşıya olduğumuz buradan da bellidir.

Hedefler 10 yıldır tutmuyor. Bir ciddiyeti kalmamış. 2004’te başkanken 34 sene sonradan enflasyon tek haneye indi. Egemen Merkez Bankası’nın dirayetli politikaları ve hükümetin de can atarak ya da istemeyerek bir istikrar programı uygulaması ile bu sonucu elde ettik. Bunun verdiği mertçe ben hükümete 2003 yazında önerdim. 2006 başında paradan altı sıfırı da attık. Utanç vesilesinden kurtulduk. Lakin şimdiden tek sıfır döndü bile.

Benim zamanımda başlayan bir anket var. Hâlâ yapılıyor. 1 yıl ardından enflasyonu kaç bekliyorsun? Enflasyon beklentisi her zaman yukarıda. Daha önce bir galibiyet varsa beklentileri sağlıklı yönlendirebilmekten geçti. Türkiye bunu deneyim etti, başardı lakin unuttu. Dünyada 2021 verilerine göre enflasyonda ortalama yüzde 17 ile 196 ülke içinde 12’nci sıradayız. Bizden sonradan İran, Sudan Zimbabwe geliyor.

Enflasyon yüzde 20 iken bir banka yüzde 15’ten kredi verir mi? Enflasyon düşmeden faizlerin düşmesi muhtemel değildir. Faiz nedendir konusuna gelince, teori bu ilişkiyi enflasyondan faize doğru görüyor. Az miktarda enflasyondan faize tesir de var. Fakat fazla eksik. Niçin kurtulamıyoruz: İş camiasında bile enflasyonla artış arasındaki ilişki anlaşılmıyor. Türkiye’nin 95 yıl için sıradan çoğalma hızı yüzde 5’tir.

Enflasyonla büyümek diye bir şey değil uzun vadede. İşsizliği de artırmaz. Enflasyonla mücadele nedense istenmiyor. Sabit gelirliler, pazarlık şansı cılız olanlar kendilerini koruyamıyorlar. Para kırpılarak gidiyor. Bu ciddi bir ahlaki sorundur.”

“140 MİLYAR DOLAR SATILDI”

Serdengeçti 128 milyar dolarlık rezerv satışını da değerlendirdi.

Serdengeçti şunları anlattı:

“Satılan 128 yok 140 milyar dolardı. Nereye gitti? Yarısı şirketlere gitti. 73 milyar dolar civarında. 200 milyar dolar borçları vardı 124 milyar dolara indi. 60 milyar dolar hane halkına gitti. Güvenmedikleri için döviz aldılar. Hâlâ alıyorlar.

Merkez Bankası döviz satar, bunda hiçbir şey yok. Sorun nerede? Önemli bir saydamlık sorunu var. Politikanın çöktüğü yer burası! Türkiye’de 2013’te fazla manâlı bir karar alındı. Hazine borçlanamıyordu. Döviz girdisi olmayan şirketler de dış borca girme hakkı elde etti. 2018 borçlu şirketler zorlama duruma düştüler, onu düzeltmeye çalışıyorlar. Oysa bu satışı niye yaptınız, şirket açığı mı kapatıldı, amacınıza ulaştınız mı? Bu konularda iyi bir irtibat olmadı.”

Yorum yapın